Hisseli (paylı veya elbirliği mülkiyetine tabi) motorlu kara taşıtlarında, borçlu hissedarın/paydaşın borcu nedeniyle sadece kendi hissesi üzerine kaydi haciz tatbik edilmesi hukuken mümkün ve geçerlidir; ancak aracın tamamının fiilen muhafazasını, bağlanmasını ve otoparka çekilmesini neticelendiren yakalama şerhinin konulması hukuka aykırıdır. Motorlu taşıt fiziken bölünemeyen bir taşınır mal niteliğindedir. Borçlu olmayan paydaşların mülkiyet, zilyetlik ve tasarruf haklarını ihlal edecek şekilde aracın fiili hakimiyetini sona erdiren yakalama işlemi tesis edilemez. İcra dairesi tarafından böyle bir şerhin işlenmesi durumunda, borçlu olmayan diğer paydaşlar icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurarak yakalama şerhinin kaldırılmasını ve aracın fiilen teslimini sağlayabilirler.
-
- Trafik tescil kaydına işlenen yakalama şerhi, 2004 sayılı Kanun m. 88 kapsamında bir fiili muhafaza işlemidir. Yakalama işlemi aracın kolluk tarafından fiilen durdurulmasını, bağlanmasını ve otoparka çekilerek zilyetliğinden yoksun bırakılmasını neticelendirir.
-
- Araç fiziken bölünebilir bir mal olmadığından, borçlunun hissesinden dolayı aracın tamamına yakalama şerhi konulması, takipte taraf ve borçlu sıfatı bulunmayan diğer hissedarların mülkiyet ve zilyetlik haklarını doğrudan engeller.
-
- Dolayısıyla icra hukuku prensipleri ve mülkiyet hakkının korunması gereğince; hisseli araçta borçlu payı üzerine kaydi haciz konulabilmekte, ancak borçlu olmayan paydaşların mülkiyet hakkını ihlal edecek şekilde aracın tamamının bağlanmasına yol açan yakalama şerhi konulamamaktadır.
-
- İcra Mahkemesine Şikayet: İcra dairesi tarafından hisseli araç kaydına yakalama şerhi işlenmesi durumunda, borçlu olmayan diğer paydaşlar 2004 sayılı Kanun m. 16 çerçevesinde icra hukuk mahkemesine başvurarak yakalama şerhinin kaldırılmasını ve aracın fiilen teslimini talep edebilirler.
-
- Zararların Tazmini: Hisseli araca hukuka aykırı şekilde yakalama şerhi konulup aracın otoparka çekilmesi sebebiyle borçlu olmayan paydaşların aracı kullanamamasından doğan zararlar bakımından genel hükümler çerçevesinde tazminat sorumluluğu doğabilir.
-
- Motorlu kara taşıtlarının hisseli mülkiyete konu olması halinde, takip hukuku kuralları ile maddi hukukun mülkiyet ve zilyetlik koruması çatışmaktadır. Yürürlükteki icra mevzuatı (İİK m. 79, 88, 94) ve Türk Medeni Kanunu prensipleri (TMK m. 688, 701) uyarınca:
-
- Borçlu paydaşın hissesi üzerine elektronik ortamda kaydi haciz işlenmesi hukuken geçerlidir.
-
- Ancak aracın tamamının bağlanmasına ve zilyetliğin üçüncü kişi paydaşlardan cebren alınmasına yol açan yakalama şerhinin konulması mümkün değildir.
-
- Böyle bir şerh tesis edilmişse, borçlu olmayan diğer malik Kartal Avukat marifeti ile icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluna giderek yakalama şerhini terkin ettirebilir ve uğradığı zararların tazmini cihetine gidebilirler.